Sprawa o alimenty nie zawsze wynika z całkowitego braku zainteresowania dzieckiem albo odmowy uczestniczenia w kosztach jego utrzymania. Bardzo często rodzice zgadzają się, że oboje powinni ponosić te koszty, lecz zupełnie inaczej oceniają potrzeby dziecka, swoje możliwości finansowe oraz zakres osobistej opieki.
Jeden rodzic może uważać, że dotychczas otrzymywana kwota nie wystarcza na wyżywienie, mieszkanie, leczenie i edukację. Drugi może otrzymać pozew z zestawieniem wydatków, które uważa za zawyżone lub nieudokumentowane. Może też uznać, że obejmują koszty całego gospodarstwa domowego. Spór niekiedy rozpoczyna się dopiero po wydaniu wyroku, gdy zobowiązany nie płaci alimentów, komornik nie odzyskuje należności albo pojawia się podejrzenie przestępstwa niealimentacji.
Prawo nie przewiduje jednej stawki alimentów ani prostego kalkulatora, który pozwalałby z góry ustalić wynik sprawy. Każde postępowanie wymaga oceny sytuacji dziecka oraz sytuacji obojga rodziców. Znaczenie mają nie tylko deklarowane dochody, lecz także realne możliwości zarobkowe, majątek, zakres opieki sprawowanej przez rodziców oraz wiarygodność przedstawionych wydatków.
Spis treści
- Od czego zależy wysokość alimentów na dziecko?
- Jak obliczyć koszty utrzymania dziecka?
- Jak uzyskać alimenty na dziecko?
- Jakie dowody mają znaczenie w sprawie o alimenty?
- Czy można uzyskać alimenty na czas trwania postępowania?
- Jak bronić się przed zawyżonym żądaniem alimentów?
- Czy brak pracy albo niskie dochody chronią przed wysokimi alimentami?
- Czy 800+, nowy związek albo kolejne dziecko wpływają na alimenty?
- Czy można żądać alimentów za okres sprzed wniesienia pozwu?
- Co zrobić, gdy zasądzone alimenty nie są płacone?
- Kiedy można otrzymać świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego?
- Kiedy niepłacenie alimentów staje się przestępstwem?
- Kiedy można podwyższyć albo obniżyć alimenty?
- Czy obowiązek alimentacyjny kończy się po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności?
- Czy sprawę o alimenty można zakończyć ugodą?
- Jak adwokat może pomóc w sprawie o alimenty?
- Honorarium adwokackie w sprawie o alimenty
- Adwokat Kluczbork. Sprawy o alimenty
Od czego zależy wysokość alimentów na dziecko?
Zgodnie z art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb osoby uprawnionej oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości osoby zobowiązanej. Sąd powinien zatem rozważyć obie te przesłanki łącznie.
Usprawiedliwione potrzeby dziecka obejmują wydatki konieczne do jego utrzymania, wychowania i prawidłowego rozwoju. Ich zakres zależy między innymi od wieku, stanu zdrowia, dotychczasowego poziomu życia, zainteresowań oraz szczególnych potrzeb edukacyjnych lub terapeutycznych. Inne koszty dotyczą niemowlęcia, inne ucznia szkoły podstawowej, a jeszcze inne nastolatka przygotowującego się do egzaminów.
Drugą granicę obowiązku wyznaczają możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców. Nie są one tożsame z miesięcznym wynagrodzeniem otrzymywanym przez rodzica. Sąd może badać wykształcenie, doświadczenie zawodowe, stan zdrowia, dotychczasowe zarobki, możliwość podjęcia dodatkowego zatrudnienia, posiadany majątek oraz rzeczywisty poziom życia.
Rodzic nie może zatem zakładać, że dobrowolna rezygnacja z dobrze płatnej pracy, przejście do gorzej wynagradzanego zajęcia albo formalne wykazywanie bardzo niskiego dochodu automatycznie ograniczy alimenty. Z drugiej strony nie można rodzicowi przypisywać czysto hipotetycznych zarobków, których w rzeczywistości nie jest w stanie osiągnąć ze względu na zdrowie, kwalifikacje albo sytuację na lokalnym rynku pracy.
Dziecko ma prawo do życia na poziomie odpowiadającym sytuacji rodziców. Jeżeli ich możliwości zarobkowe są wysokie, usprawiedliwione potrzeby dziecka nie ograniczają się wyłącznie do podstawowych potrzeb życiowych. Nie oznacza to jednak, że sąd powinien zaakceptować każdy koszt wskazany w pozwie. Musi ocenić jego celowość, wysokość i związek z rzeczywistymi potrzebami dziecka.
Znaczenie ma również osobisty udział w opiece nad dzieckiem. Rodzic, z którym dziecko na co dzień mieszka, może wykonywać część obowiązku alimentacyjnego przez codzienną opiekę, przygotowywanie posiłków, organizowanie leczenia, pomoc w nauce i inne osobiste starania. W takiej sytuacji udział finansowy drugiego rodzica może być odpowiednio większy. Nie oznacza to jednak, że całość kosztów utrzymania dziecka w aspekcie finansowym należy automatycznie przerzucić na rodzica, który sprawuje opiekę w mniejszym wymiarze.
Jak obliczyć koszty utrzymania dziecka?
Punktem wyjścia powinno być rzetelne zestawienie rzeczywistych wydatków. Najlepiej podzielić je na koszty ponoszone co miesiąc, wydatki okresowe oraz potrzeby o charakterze jednorazowym.
Do typowych kosztów miesięcznych należą między innymi wyżywienie, udział w opłatach mieszkaniowych, środki higieny, leki, transport, opłaty szkolne, telefon oraz regularne zajęcia dodatkowe. Wydatki na odzież, obuwie, podręczniki, wypoczynek, sprzęt sportowy albo leczenie stomatologiczne nie są zazwyczaj comiesięcznym kosztem utrzymania dziecka. W takim przypadku można ustalić ich racjonalną wartość roczną, a następnie przeliczyć ją na średni koszt miesięczny.
Szczególnej ostrożności wymagają koszty wspólnego gospodarstwa domowego. Jeżeli w mieszkaniu przebywa kilka osób, nie można bez dodatkowego wyjaśnienia przypisać dziecku całego czynszu, rachunku za energię, internet albo ogrzewanie. Trzeba ustalić odpowiednią część wydatku, uwzględniając liczbę domowników oraz rzeczywisty charakter kosztu.
Zestawienie nie powinno być ani sztucznie zawyżone, ani nadmiernie zaniżone. Wpisanie każdego okazjonalnego wydatku jako stałej potrzeby może osłabić wiarygodność rodzica dochodzącego alimentów. Z kolei pominięcie kosztów leczenia, opieki, dojazdów albo wydatków ponoszonych kilka razy w roku może prowadzić do żądania kwoty, która nie odpowiada rzeczywistym potrzebom dziecka.
Jak uzyskać alimenty na dziecko?
Rodzice mogą ustalić wysokość alimentów w drodze porozumienia. Jeżeli jednak nie potrafią dojść do porozumienia albo nie wykonują wcześniejszych ustaleń, rodzic reprezentujący dziecko może wnieść pozew do sądu.
W imieniu małoletniego dziecka występuje jego przedstawiciel ustawowy, najczęściej matka albo ojciec. Powodem pozostaje jednak dziecko. Po osiągnięciu pełnoletności uprawniony co do zasady działa już we własnym imieniu.
Pozew można wnieść do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka albo miejsca zamieszkania pozwanego. Osoba dochodząca alimentów korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Jeżeli alimenty są rozstrzygane w sprawie rozwodowej, sąd okręgowy ustala również udział każdego z rodziców w kosztach utrzymania wspólnych małoletnich dzieci.
W pozwie należy wskazać konkretną miesięczną kwotę, termin płatności oraz datę, od której zobowiązany ma płacić alimenty. Trzeba także opisać potrzeby dziecka, sytuację obojga rodziców i zakres sprawowanej przez nich opieki. Strona powinna poprzeć swoje twierdzenia dostępnymi dokumentami oraz innymi dowodami.
Nie wszystkie wydatki wymagają jednak szczegółowego dokumentowania. Dotyczy to zwłaszcza typowych kosztów związanych z codzienną opieką nad dzieckiem, jeżeli ich wysokość odpowiada zasadom doświadczenia życiowego i nie budzi uzasadnionych wątpliwości.
Przed wniesieniem pozwu warto jednak przeanalizować, jaka kwota jest możliwa do obrony przed sądem. Zbyt niskie żądanie może nie zabezpieczyć rzeczywistych potrzeb dziecka. Z kolei kwota oderwana od kosztów jego utrzymania i możliwości rodziców może osłabić wiarygodność rodzica dochodzącego alimentów. Ma to również znaczenie dla rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
Jakie dowody mają znaczenie w sprawie o alimenty?
W sprawach alimentacyjnych duże znaczenie mają dokumenty dotyczące kosztów utrzymania dziecka oraz sytuacji finansowej rodziców. W zależności od okoliczności mogą to być między innymi:
- faktury, rachunki i potwierdzenia przelewów,
- historia rachunku bankowego,
- zaświadczenia ze szkoły, przedszkola albo placówki prowadzącej zajęcia dodatkowe,
- dokumentacja medyczna, zalecenia lekarskie i rachunki za leczenie,
- zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu,
- zeznania podatkowe oraz dokumenty związane z działalnością gospodarczą,
- umowy najmu, potwierdzenia spłaty uzasadnionych zobowiązań i rachunki mieszkaniowe,
- dowody wydatków ponoszonych bezpośrednio na dziecko,
- informacje dotyczące majątku i rzeczywistego poziomu życia rodziców.
Samo przedstawienie dużej liczby podobnego rodzaju dokumentów nie gwarantuje korzystnego rozstrzygnięcia. Materiał powinien być uporządkowany i powiązany z konkretnymi twierdzeniami. Chaotycznie przedstawione dowody mogą spowodować, że Sąd nie dostrzeże najważniejszych dowodów.
Pozwany również powinien przedstawić własny materiał dowodowy. Nie wystarczy zakwestionować zestawienia przygotowanego przez drugą stronę. Warto wykazać, które koszty są rzeczywiste, które zostały zawyżone, a które dotyczą całej rodziny albo mają charakter wyłącznie okazjonalny. Należy także udokumentować własne dochody, stan zdrowia, stałe obciążenia i rzeczywisty udział w utrzymaniu dziecka. Rodzic, który nie sprawuje stałej opieki nad dzieckiem, mimo wszystko może ponosić wydatki związane z utrzymaniem dziecka, w okresie w którym dziecko jest pod jego opieką i warto o tym pamiętać odpowiadając na pozew.
Czy można uzyskać alimenty na czas trwania postępowania?
Sprawa sądowa może trwać wiele miesięcy. Dziecko potrzebuje jednak środków na bieżące utrzymanie niezależnie od tego, kiedy zostanie wydany wyrok. Z tego względu wraz z pozwem można złożyć wniosek o zabezpieczenie alimentów na czas trwania postępowania.
W sprawach alimentacyjnych podstawą zabezpieczenia jest uprawdopodobnienie istnienia roszczenia. Nie trzeba wykazywać interesu prawnego w taki sposób jak w większości innych spraw o zabezpieczenie. We wniosku należy jednak przedstawić potrzeby dziecka i okoliczności uzasadniające żądaną kwotę.
Sąd może rozpoznać wniosek jeszcze przed pierwszą rozprawą. Postanowienie o zabezpieczeniu nie przesądza ostatecznego wyniku sprawy. Po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego alimenty mogą zostać ustalone w kwocie wyższej albo niższej.
Pozwany może kwestionować wysokość zabezpieczenia i skorzystać z prawa do wniesienia zażalenia. Powinien przy tym przedstawić konkretne zarzuty oraz dokumenty dotyczące potrzeb dziecka i własnych możliwości finansowych. Samo wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego postanowienia. do czasu rozpoznania zażalenia obowiązek alimentacyjny wynikający z postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia obowiązuje.
Jak bronić się przed zawyżonym żądaniem alimentów?
Otrzymanie pozwu nie oznacza, że pozwany musi zaakceptować wskazaną w nim kwotę. Może uznać powództwo w części, a w pozostałym zakresie domagać się jego oddalenia. Takie stanowisko powinno jednak wynikać z konkretnych wyliczeń i dowodów.
W pierwszej kolejności należy przeanalizować zestawienie kosztów utrzymania dziecka, wniosek o zabezpieczenie oraz twierdzenia dotyczące dochodów i udziału rodziców w opiece.
Pozwany powinien odnieść się do poszczególnych wydatków, których wysokość albo zasadność kwestionuje. Może wskazać, że określony koszt został policzony podwójnie, dotyczy całego gospodarstwa domowego, ma charakter jednorazowy albo nie odpowiada dotychczasowemu poziomowi życia dziecka. Jednocześnie warto jasno określić, które wydatki nie budzą sporu.
Znaczenie mają również świadczenia spełniane bezpośrednio na rzecz dziecka. Mogą to być opłaty za zajęcia, leczenie, odzież, wyjazdy albo regularne zakupy. Takie wydatki należy udokumentować.
W odpowiedzi na pozew trzeba przedstawić swoją sytuację finansową. Oprócz dochodów mogą mieć znaczenie koszty niezbędnego utrzymania, stan zdrowia, obowiązki wobec innych dzieci i usprawiedliwione zobowiązania. Nie każdy kredyt albo dobrowolnie zaciągnięty wydatek będzie miał pierwszeństwo przed obowiązkiem utrzymania dziecka.
Bierność może działać na niekorzyść pozwanego. Jeżeli pozwany nie zakwestionuje konkretnych twierdzeń i nie przedstawi własnych dowodów, sąd będzie oceniał sprawę przede wszystkim na podstawie materiału zaoferowanego przez drugą stronę. Dlatego odpowiedź na pozew powinna zostać przygotowana kompleksowo, w terminie wyznaczonym przez sąd – zazwyczaj dwutygodniowym od dnia otrzymania pozwu.
Czy brak pracy albo niskie dochody chronią przed wysokimi alimentami?
Sąd ocenia możliwości zarobkowe, a nie tylko dochód faktycznie osiągany w chwili orzekania. Jeżeli rodzic jest zdrowy, ma poszukiwany zawód i wcześniej uzyskiwał wyższe wynagrodzenie, jego bierność zawodowa może nie uzasadniać ograniczenia alimentów.
Inaczej należy ocenić sytuację osoby, która utraciła pracę z przyczyn od siebie niezależnych, aktywnie poszukuje zatrudnienia, poważnie choruje albo utraciła zdolność wykonywania dotychczasowego zawodu. W takim przypadku znaczenie mogą mieć dokumentacja medyczna, decyzje dotyczące świadczeń, historia zatrudnienia oraz dowody poszukiwania pracy.
W przypadku gdy obowiązek alimentacyjny istnieje i stał się zbyt wysoki w związku z utratą zatrudnienia, nie można czekać na narastanie zadłużenia. Jeżeli sytuacja zobowiązanego rzeczywiście i trwale się pogorszyła, powinien rozważyć wniesienie pozwu o obniżenie alimentów. Samodzielne zmniejszenie wpłat nie zmienia treści obowiązującego orzeczenia, zwiększa natomiast ryzyko wszczęcia egzekucji komorniczej, a nawet postępowania karnego.
Czy 800+, nowy związek albo kolejne dziecko wpływają na alimenty?
Świadczenie wychowawcze 800+ nie zastępuje obowiązku alimentacyjnego rodziców i zgodnie z art. 135 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego nie wpływa na zakres tego obowiązku. Rodzic zobowiązany nie może więc domagać się prostego odjęcia świadczenia od kosztów dziecka.
Nowy partner matki albo ojca nie staje się automatycznie zobowiązany do utrzymywania dziecka z poprzedniego związku. Jego dochody nie zastępują możliwości zarobkowych rodziców. W określonych sytuacjach wspólne prowadzenie gospodarstwa może jednak mieć znaczenie przy ocenie rzeczywistych kosztów życia danego rodzica.
Narodziny kolejnego dziecka są okolicznością, którą sąd powinien rozważyć, ponieważ wszystkie dzieci mają prawo do odpowiedniego utrzymania. Nie oznacza to jednak automatycznego obniżenia wcześniej zasądzonych alimentów. Trzeba ocenić całą zmianę sytuacji rodzinnej, potrzeby dzieci oraz aktualne możliwości rodziców.
Obowiązek alimentacyjny jest również niezależny od kontaktów z dzieckiem. Utrudnianie spotkań nie uprawnia do wstrzymania płatności. Podobnie brak zainteresowania dzieckiem nie zwalnia z obowiązku jego utrzymywania. Spór o kontakty powinien być rozwiązany w odpowiednim postępowaniu, a nie przez samodzielne ograniczenie wysokości płaconych alimentów.
Czy można żądać alimentów za okres sprzed wniesienia pozwu?
Alimenty służą przede wszystkim zaspokajaniu bieżących potrzeb. Nie oznacza to jednak, że okres poprzedzający wniesienie pozwu jest zawsze pozbawiony znaczenia.
Niezaspokojone potrzeby z okresu wcześniejszego mogą zostać uwzględnione w postaci odpowiedniej sumy pieniężnej. Trzeba jednak wykazać, że potrzeby te rzeczywiście pozostały niezaspokojone albo że w celu ich zaspokojenia zostało zaciągnięte zobowiązanie. Nie wystarczy samo stwierdzenie, że drugi rodzic przez określony czas nie przekazywał pieniędzy.
Inna sytuacja zachodzi wtedy, gdy alimenty zostały już wcześniej ustalone wyrokiem albo ugodą, lecz nie były płacone. Powstają wówczas zaległe raty, które mogą być dochodzone w postępowaniu egzekucyjnym wraz z należnymi odsetkami, z uwzględnieniem przepisów o przedawnieniu.
Wyrok zasądzający alimenty otrzymuje z urzędu rygor natychmiastowej wykonalności w zakresie określonym przez ustawę. Oznacza to, że alimenty mogą być egzekwowane jeszcze przed uprawomocnieniem się orzeczenia.
Co zrobić, gdy zasądzone alimenty nie są płacone?
Jeżeli zobowiązany nie wykonuje wyroku, ugody sądowej albo zatwierdzonej ugody mediacyjnej, wierzyciel może skierować sprawę do komornika. Wniosek o wszczęcie egzekucji alimentów można złożyć również do komornika właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wierzyciela.
W sprawach alimentacyjnych wierzyciel nie musi znać całego majątku dłużnika ani samodzielnie wskazywać wszystkich sposobów egzekucji. Komornik ma szerokie uprawnienia związane z ustalaniem dochodów i majątku zobowiązanego. Egzekucja może być prowadzona między innymi z wynagrodzenia, rachunków bankowych, świadczeń w zakresie dopuszczonym przez prawo, ruchomości i nieruchomości.
Alimenty korzystają w egzekucji ze szczególnej ochrony i pierwszeństwa. Nie oznacza to jednak, że komornik zawsze szybko odzyska całość należności. Problem pojawia się zwłaszcza wtedy, gdy dłużnik pracuje bez umowy, ukrywa majątek, często zmienia zatrudnienie albo przebywa za granicą.
Każda wpłata alimentacyjna powinna zostać prawidłowo opisana. W tytule przelewu warto wskazać, że chodzi o alimenty na rzecz konkretnej osoby za określony miesiąc. Płatności gotówkowe powinny być potwierdzane pokwitowaniem. Brak jasnego opisu może później prowadzić do sporu, czy przekazana kwota stanowiła alimenty, spłatę zaległości, prezent czy zwrot innego wydatku.
Egzekucja cywilna, świadczenia z Funduszu Alimentacyjnego i postępowanie karne są odrębnymi mechanizmami. Złożenie zawiadomienia o przestępstwie nie zastępuje złożenia wniosku do komornika. Podobnie wszczęcie egzekucji nie oznacza jeszcze, że automatycznie doszło do popełnienia przestępstwa niealimentacji.
Kiedy można otrzymać świadczenie z Funduszu Alimentacyjnego?
Fundusz Alimentacyjny zapewnia wsparcie osobom, które mają ustalone alimenty od rodzica, ale nie otrzymują ich z powodu bezskuteczności egzekucji. Świadczenie nie przysługuje jednak automatycznie. Konieczne jest łączne spełnienie następujących warunków:
- alimenty zostały ustalone na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd;
- prowadzona egzekucja alimentów okazała się bezskuteczna;
- dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza ustawowego kryterium albo pozwala na wypłatę świadczenia zgodnie z zasadą „złotówka za złotówkę”;
- osoba uprawniona nie ukończyła 18 lat, a jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej, nie ukończyła 25 lat;
- w przypadku osoby posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności świadczenie może przysługiwać bez względu na wiek.
Świadczenie nie przysługuje natomiast osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej, a także osobie, która zawarła związek małżeński.
Kiedy niepłacenie alimentów staje się przestępstwem?
Odpowiedzialność karną za niealimentację reguluje art. 209 Kodeksu karnego. Przepis obejmuje osobę, która uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości w orzeczeniu sądowym, ugodzie zawartej przed sądem albo innym organem lub w innej umowie.
Dla typu podstawowego konieczne jest, aby łączna wysokość zaległości stanowiła równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych. Nie chodzi zatem wyłącznie o upływ trzech kolejnych miesięcy. Także częściowe wpłaty mogą prowadzić do stopniowego powstania zaległości odpowiadającej trzem pełnym ratom.
Użyte w przepisie określenie „uchyla się” oznacza, że zobowiązany ma obiektywną możliwość wykonywania obowiązku alimentacyjnego, lecz mimo tego świadomie go nie realizuje. Samo powstanie zaległości odpowiadającej trzem świadczeniom nie przesądza zatem automatycznie o popełnieniu przestępstwa.
W postępowaniu należy ustalić, dlaczego alimenty nie były płacone, jakie dochody i majątek posiadał zobowiązany oraz czy rzeczywiście mógł regulować należności przynajmniej w części. Znaczenie mogą mieć choroba, utrata zdolności do pracy albo bezskuteczne poszukiwanie zatrudnienia. Inaczej oceniane będzie natomiast celowe unikanie pracy, ukrywanie dochodów, wyzbywanie się majątku albo przeznaczanie dostępnych środków na inne cele kosztem osoby uprawnionej.
Za czyn z art. 209 § 1 k.k. grozi grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Jeżeli sprawca naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, odpowiedzialność jest surowsza i może obejmować karę pozbawienia wolności do dwóch lat.
Ściganie następuje co do zasady na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej albo organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego. Jeżeli osobie uprawnionej przyznano określone świadczenia rodzinne albo świadczenia wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, postępowanie może być prowadzone z urzędu.
Kiedy można podwyższyć albo obniżyć alimenty?
Wysokość alimentów nie jest ustalana raz na zawsze. Zgodnie z art. 138 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w razie zmiany stosunków można żądać zmiany wcześniejszego orzeczenia albo umowy.
Podwyższenie alimentów może być uzasadnione wzrostem kosztów utrzymania dziecka, rozpoczęciem kolejnego etapu edukacji, chorobą, potrzebą terapii, rozwojem uzasadnionych zainteresowań albo poprawą możliwości zarobkowych zobowiązanego. Sam upływ czasu nie zawsze wystarcza, ale zwykle wiąże się ze zmianą potrzeb dziecka i cen podstawowych usług.
Obniżenie może wchodzić w grę w razie rzeczywistego i trwałego pogorszenia możliwości zarobkowych rodzica, poważnej choroby, utraty zdolności do dotychczasowej pracy albo istotnej zmiany sposobu sprawowania opieki. Każdorazowo sąd porównuje sytuację istniejącą w chwili poprzedniego ustalenia alimentów z aktualnymi okolicznościami.
Osoba domagająca się zmiany powinna wskazać, co konkretnie uległo zmianie i od kiedy. Nie wystarczy ponownie przedstawić tych samych argumentów, które były już oceniane w poprzednim postępowaniu.
Czy obowiązek alimentacyjny kończy się po osiągnięciu przez dziecko pełnoletności?
Obowiązek alimentacyjny nie wygasa automatycznie w dniu osiemnastych urodzin dziecka. Pełnoletność zmienia przede wszystkim sposób działania uprawnionego. Od tego momentu alimenty co do zasady należą się bezpośrednio dziecku.
Rodzice są zobowiązani do utrzymywania dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z jego majątku wystarczają na pokrycie kosztów utrzymania i wychowania. Kontynuowanie rzeczywistej i celowej nauki może uzasadniać dalszy obowiązek alimentacyjny. Nie oznacza to jednak prawa do alimentów bez żadnego ograniczenia.
Wobec pełnoletniego dziecka rodzic może w określonych sytuacjach uchylić się od świadczeń, jeżeli są one połączone z nadmiernym uszczerbkiem albo gdy dziecko nie dokłada starań, aby uzyskać możliwość samodzielnego utrzymania. Każda sprawa wymaga jednak indywidualnej oceny. Samo przekonanie rodzica, że dziecko powinno już pracować, nie wystarcza do zaprzestania płatności wynikających z wyroku.
Jeżeli obowiązek został wcześniej ustalony orzeczeniem albo ugodą, powinien zostać formalnie uchylony. Jednostronne wstrzymanie wpłat może doprowadzić do egzekucji zaległości.
Czy sprawę o alimenty można zakończyć ugodą?
Ugoda pozwala ograniczyć czas, koszty i napięcie związane z procesem. Może zostać zawarta przed sądem albo mediatorem, a w określonych sytuacjach również poza trwającym postępowaniem. Aby zapewniała realne bezpieczeństwo, powinna precyzyjnie określać wysokość alimentów, termin płatności, numer rachunku oraz moment rozpoczęcia obowiązku.
Rodzice mogą również ustalić sposób ponoszenia większych wydatków, takich jak leczenie, wyjazdy szkolne albo szczególnie kosztowne zajęcia. Trzeba jednak unikać niejasnych sformułowań, które nie wskazują, kto i w jakiej części ma zapłacić konkretny koszt.
Ugoda nie powinna być zawierana wyłącznie po to, aby jak najszybciej zakończyć rozprawę. Przed jej podpisaniem warto sprawdzić, czy kwota odpowiada potrzebom dziecka i możliwościom rodziców oraz czy ustalenia będą możliwe do wykonania. W porozumieniu można ustalić zasady waloryzacji alimentów w kolejnych latach. Dobrze skonstruowane porozumienie może zapobiec kolejnym sporom. Porozumienie nie zamyka również możliwości późniejszej zmiany alimentów w procesie.
Jak adwokat może pomóc w sprawie o alimenty?
Pomoc adwokata może być potrzebna zarówno osobie dochodzącej alimentów, jak i pozwanemu. Jej celem nie powinno być sztuczne zawyżanie żądanej kwoty ani bezpodstawne negowanie obowiązku alimentacyjnego. Po poznaniu sytuacji klienta adwokat powinien ocenić potrzeby dziecka, możliwości obojga rodziców oraz zgromadzone dowody, a następnie zaproponować odpowiednią strategię i stanowisko procesowe.
Istotnym elementem pomocy jest oddzielenie sprawy alimentacyjnej od osobistego konfliktu pomiędzy rodzicami. Postępowanie o alimenty nie powinno stawać się kontynuacją sporu rozwodowego ani służyć rozliczaniu przyczyn rozpadu związku, wzajemnych pretensji lub krzywd. Okoliczności te mają znaczenie tylko wtedy, gdy rzeczywiście wpływają na potrzeby dziecka, sytuację finansową rodziców albo zakres sprawowanej przez nich opieki.
Takie uporządkowanie sprawy pozwala skupić postępowanie na faktach istotnych dla rozstrzygnięcia. Pomaga również ograniczyć niepotrzebną eskalację konfliktu, dobrać właściwe dowody i przedstawić sądowi spójne stanowisko, uwzględniające dobro dziecka.
Po stronie osoby uprawnionej pomoc może obejmować przygotowanie zestawienia kosztów, ocenę możliwości zarobkowych drugiego rodzica, sporządzenie pozwu i wniosku o zabezpieczenie, a następnie reprezentację przed sądem. Jeżeli alimenty nie są płacone, konieczne może być również skierowanie sprawy do egzekucji, przygotowanie dokumentów do Funduszu Alimentacyjnego albo ocena podstaw zawiadomienia o przestępstwie.
Po stronie pozwanego istotna jest szybka analiza pozwu i zabezpieczenia. Adwokat może pomóc ustalić, które wydatki są uzasadnione, przygotować własne zestawienia, zebrać dokumenty finansowe oraz przedstawić stanowisko co do odpowiedniej kwoty. W sprawie karnej pomoc może polegać zarówno na reprezentowaniu pokrzywdzonego, jak i na obronie osoby podejrzanej albo oskarżonej o czyn z art. 209 k.k.
Sprawy alimentacyjne często łączą zagadnienia z prawa rodzinnego, postępowania egzekucyjnego i prawa karnego. Dlatego przed podjęciem działań warto ustalić, jaki cel ma zostać osiągnięty.
Honorarium adwokackie w sprawie o alimenty
Koszt pomocy prawnej zależy od rodzaju i etapu sprawy oraz zakresu powierzonych czynności. Zasadnicza część honorarium ustalana jest w oparciu o wartość przedmiotu sporu oraz przepisy Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Znaczenie ma przy tym ilość kwestii spornych, spodziewana postawa procesowa stron oraz prognozowany czas trwania postępowania. Dodatkowego zaangażowania wymagają postępowania, w których równolegle toczy się egzekucja lub sprawa karna o niealimentację.
Zakres pomocy i sposób rozliczenia są ustalane po wstępnej analizie sprawy. Klient może zlecić Kancelarii przygotowanie konkretnego pisma, udział w określonej czynności albo kompleksowe prowadzenie postępowania. przykładowy cennik usług dostępny jest na stronie Kancelarii.
Adwokat Kluczbork. Sprawy o alimenty
Kancelaria Adwokacka adw. Piotra Krupińskiego w Kluczborku prowadzi sprawy dotyczące ustalenia, podwyższenia, obniżenia i uchylenia alimentów. Reprezentuje zarówno osoby dochodzące świadczeń, jak i pozwanych, którzy kwestionują wysokość żądania albo domagają się dostosowania obowiązku do zmienionej sytuacji.
Pomoc może obejmować analizę dokumentów, przygotowanie pozwu lub odpowiedzi na pozew, wniosek o zabezpieczenie, negocjowanie ugody, reprezentację na rozprawie oraz działania związane z niewykonywaniem obowiązku alimentacyjnego. W sprawach dotyczących art. 209 k.k. Kancelaria może reprezentować pokrzywdzonego albo podjąć się obrony osoby podejrzanej lub oskarżonej.
W sprawach o alimenty pierwsze pisma i dokumenty często wyznaczają zakres późniejszego postępowania. Warto zatem skonsultować sytuację przed wniesieniem pozwu albo przed złożeniem odpowiedzi na pozew.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Każda nieruchomość oraz każde postępowanie odszkodowawcze wymagają indywidualnej oceny.
adw. Piotr Krupiński
